Küresel Kanatlı Endüstrisi ve Trendler

Gıda güvenliği ve beslenme açısından son derece önemli bir yere sahip olan kanatlı sektörü, özellikle gelişmekte olan ülkelerde en hızlı büyüyen tarım alt sektörüdür. Nüfus artışı, gelir düzeyinin yükselmesi, kentleşme gibi faktörlerin gelecekte de sektörün büyümesine katkı sağlayacağı düşünülüyor. 2020’de pazar değeri 310,7 milyar dolar olan kanatlı sektörünün 2021’de 322,55 milyar dolara çıkması ve yüzde 3,8 yıllık bileşik büyüme göstermesi bekleniyor. Pazarın 2025 yılında ise yüzde 7’lik yıllık bileşik büyüme oranıyla 422,97 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Derya Yıldız
Hayvancılık endüstrisinin en önemli segmentini kanatlı hayvancılık sektörü oluşturuyor. Kendi içinde son derece komplike bir endüstri olan kanatlı sektörü; yem fabrikaları, kuluçkahaneler, yetiştirme çiftlikleri ve işleme tesisleri dahil olmak üzere birçok farklı üretim seviyelerinden oluşuyor. Aynı şekilde türler bakımından da tavuk, ördek, hindi ve kaz gibi alt birimleri bulunuyor. Üretim amacına yönelik alt sınıflar ise et ve yumurta amaçlı üretim olarak ikiye ayrılıyor. Buna tüy için üretim de eklenebilir.

Kanatlı türleri arasında tavuk, tüm dünyada başlıca yetiştiricilik alanıdır ve tahminlere göre kanatlı sektörünün yüzde 90’dan fazlasını temsil ediyor. Diğer türler arasında Asya’da ördek, Kuzey Amerika’da hindi, Afrika’da gine tavuğu ve kazlar da tavuk yetiştiriciliğinden sonra öne çıkan türler olarak bilinmektedir.

Gıda güvenliği ve beslenme açısından son derece önemli bir yere sahip olan kanatlı sektörü, özellikle gelişmekte olan ülkelerde en hızlı büyüyen tarım alt sektörüdür. Nüfus artışı, gelir düzeyinin yükselmesi, kentleşme gibi faktörlerin gelecekte de sektörün büyümesine katkı sağlayacağı düşünülüyor. Sektördeki küçük çiftlikler ve aile işletmeleri, pazarın büyümesinde etkili olsa da asıl büyümenin büyük ölçekli operasyonlardan kaynaklanacağı görülüyor.

Bu gelişmeler pazarın büyüme ivmesine katkı sağlasa da olumsuz etkiye sahip bazı sorunlar da sektörün önündeki engeller olarak göze çarpıyor. Bu sorunlardan bir tanesi kümes hayvanlarının bulaşıcı hastalıklardaki rolüdür. Ayrıca antimikrobiyal direnç nedeniyle insan sağlığına yönelik taşıdıkları riskler de önemli bir sorun olarak görülmektedir. Son yıllarda özellikle antimikrobiyal direnç sorunu nedeniyle, antibiyotiksiz üretim seçenekleri üzerinde yoğun çalışmalar yapılmakta ve ülkeler çeşitli mevzuatlarla antibiyotiksiz üretim konusunda üreticiler üzerinde itici bir güç oluşturmaya çalışmaktadır.

KANATLI HAYVAN VARLIĞI
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) verilerine göre; dünyadaki toplam kanatlı hayvan varlığı (tavuk, ördek, kaz, gine tavuğu ve hindi) 2019 yılında yaklaşık 27,9 milyar baş. Bu varlıkta en büyük pay yaklaşık yüzde 93 ile tavuklara ait. FAO’ya göre dünya çapında tavuk varlığı 1990’dan bu yana iki kattan fazla arttı. 2000 yılında 14,38 milyar olan tavuk varlığı, 2019 yılında 25,9 milyara ulaştı. Bu varlıkta en büyük pay Asya ülkelerine ait. Aynı dönemde Asya’daki toplam tavuk varlığının 15,8 milyar olduğu görülüyor. Bunu 5,8 milyarla Amerika kıtası takip ediyor. Afrika ve Avrupa’daki tavuk varlığı ise 2’şer milyar civarında.

2019 yılında diğer kanatlı hayvan varlıkları ise şöyle; ördek 1,2 milyar, kaz ve gine tavuğu 362 milyon, hindi 428 milyon.

2020 yılında, Covid-19 nedeniyle restoran gibi toplu gıda hizmeti veren yerlerin kapanması, belirli üretim prosedürlerinin uygulamaya konması ve kuş gribi salgını, beklenenden daha düşük bir büyüme gerçekleşmesine neden oldu.
FAO tahminlerine göre 2020 yılında dünyadaki toplam kanatlı eti üretimi, yüzde 2,6 artarak 137 milyon tona yükseldi.

KANATLI ETİ ÜRETİMİ
Kanatlı eti, son yıllarda en çok üretilen et türü olarak öne çıkıyor. FAO verilerine göre; 2020 yılında 337,3 milyon ton olan toplam et üretiminin yüzde 40,6’sı kanatlı grubuna ait. FAO’nun Aralık 2020’de yayınladığı “MEAT MARKET REVIEW – Emerging trends and outlook” raporu da alternatif etlere olan talebin kanatlı eti üretimindeki ve ticaretindeki büyümeyi tetiklediği belirtiliyor. Çünkü tüketiciler nezdinde tavuk eti, fiyat açısından diğer etlere kıyasla daha satın alınabilir. Bu da kanatlı hayvan pazarında, üretimden ticarete kadar kademeli etkilere yol açıyor. Örneğin; 2018 yılında 127,3 milyon ton olan kanatlı eti üretimi, 2019 yılında 133,6 milyon tona ulaştı. Ancak 2020 yılında, Covid-19 nedeniyle restoran gibi toplu gıda hizmeti veren yerlerin kapanması, belirli üretim prosedürlerinin uygulamaya konması ve kuş gribi salgını, beklenenden daha düşük bir büyüme gerçekleşmesine neden oldu. FAO tahminlerine göre 2020 yılında dünyadaki toplam kanatlı eti üretimi, yüzde 2,6 artarak 137 milyon tona yükseldi. Bu da 2019 yılındaki büyüme oranının neredeyse yarısına tekabül ediyor.

2020’deki üretim artışında en büyük payın Çin, ABD, Brezilya, Güney Afrika ve Meksika’ya ait olduğu düşünülüyor. Bu ülkelerin aksine Hindistan ve Avrupa Birliği’nde ise düşüş olduğu tahmin ediliyor. Ayrıntılara bakacak olursak; Çin’de üretimin, önemli yatırımların etkisiyle yaklaşık yüzde 12 artarak 26 milyon tona çıktığı; aynı şekilde Amerika’da da üretimde bir artış olduğu ve bunun da yıllık yüzde 1,6 büyüme oranına karşılık geldiği tahmin ediliyor. Brezilya’da üretimin, önceki üç yıla göre daha düşük bir hızda da olsa artmaya devam ettiği düşünülüyor. Aynı şekilde Meksika’da da kanatlı eti üretiminin artacağı tahmin ediliyor.

Güney Afrika’da ise kanatlı eti üretiminin, 2019/20 sezonunda tarihi bir rekor kıran mısır hasadının ve düşük yem maliyetlerinin katkısıyla, yüzde 8 artarak yaklaşık 1,9 milyon ton civarında gerçekleştiği tahmin ediliyor. Hindistan’da ise Covid-19 pandemisinin üretim alanlarında yayılmasının ve getirilen kısıtlamaların etkisiyle kanatlı eti üretiminin 2020 yılında yüzde 10 gerilediği düşünülüyor. Avrupa Birliği’nde de azalan yemek hizmetleri satışları, okulların kapanması ve daralan turizm gelirleri nedeniyle yaklaşık yüzde 1,6’lık bir gerileme yaşandığı ve üretimin 14 milyon ton seviyesinde gerçekleştiği tahmin ediliyor.

Piliç eti özelinde verilere bakıldığında; 2018 yılında 115 milyon ton olan piliç eti üretiminin 2019 yılında 118 milyon tona ulaştığı görülüyor. Piliç eti üretiminde en büyük pay 2019 yılında 47, 9 milyon tonluk üretim miktarıyla Amerika kıtası ülkelerine ait. Aynı yıl Amerika’yı 42,8 milyon tonla Asya, 19,4 milyon tonla Avrupa ve 6,2 milyon tonla Afrika takip ediyor.

2020 yılında ise yaklaşık 20,5 milyon ton piliç eti üretimi gerçekleştiren ABD, tüm ülkeler arasında en yüksek piliç eti üretim hacmine sahip. Aynı dönemde Çin, 15 milyon tonla ikinci olurken Brezilya 13,7 milyon tonluk üretimiyle üçüncü sırada yer aldı.

YUMURTA ÜRETİMİ
FAO verilerine göre dünyadaki toplam yumurta üretimi 2018 yılında 1.528 milyar adet olarak gerçekleşti. 2019 yılında ise bu oran 1.577 milyara ulaştı. 2019 yılındaki üretim miktarında en büyük pay (toplam üretimin neredeyse yüzde 64’ü) Asya ülkelerine ait. Çin’in bölgedeki üretimde çok büyük payı var. Çünkü 2019 yılında gerçekleştirdiği 576 milyarlık üretim rakamıyla Çin, küresel ölçekte en fazla yumurta üreten ülke konumunda yer alıyor.

Asya kıtasını 303 milyarla Amerika kıtası takip ediyor. Yumurta üretiminde önemli bir yere sahip olan ABD, kıtanın en büyük üreticisi olarak aynı dönemde yalnızca 113 milyar yumurta üretimi gerçekleştirdi. Amerika kıtasını 185 milyarla Avrupa ve 73 milyarla Afrika takip ediyor.

KANATLI YEMİ ÜRETİMİ
Kanatlı grubu, küresel yem üretiminde türler bazında ilk sırada yer alıyor. Alltech Global Yem Anketi 2021 raporuna göre 2019’da 332,5 milyon ton olarak gerçekleşen etlik piliç yemi üretimi, 2020 yılında yüzde 1’lik artışla 334,5 milyon tona ulaştı.

Etlik piliç yemlerinin küresel yem üretiminden aldığı pay ise yüzde 28,2. Bu üretimin 143,6’lık kısmını Asya-Pasifik bölgesi gerçekleştiriyor. 2019 yılında 141,1 milyon ton etlik piliç yemi üreten Asya-Pasifik bölgesi, 2020 yılında bu miktarı 143,6 milyon tona çıkardı. 2020 yılında Asya Pasifik bölgesini 62 milyon tonla Latin Amerika, 54,8 milyon tonla Avrupa, 50,9 milyon tonla Kuzey Amerika, 11,1 milyon tonla Afrika ve 8,1 milyon tonla Orta Doğu takip ediyor.

Yumurta yemlerinin üretimi ise son 2 yıldır 160 milyon ton civarında seyrediyor. Bu grupta da yine en büyük üretim bölgesi Asya-Pasifik. 2019 yılında 75 milyon ton yumurta yemi üreten Asya-Pasifik bölgesi, 2020 yılında üretimini 77,9 milyon tona çıkardı. 2020 yılında yumurta yemlerinde Asya-Pasifik bölgesini 31,1 milyon tonla Avrupa, 23,1 milyon tonla Latin Amerika, 15,1 milyon tonla Kuzey Amerika takip ediyor.

TÜKETİM ORANLARI
IndexBox tarafından hazırlanan “Dünya – Kümes Hayvanları – Pazar Analizi, Tahmin, Büyüklük, Eğilimler ve İçgörüler” başlıklı rapora göre; kanatlı endüstrisinde küresel tüketim 2019’da zirveye ulaştı ve yakın gelecekte de büyümeyi sürdürecek. 2019’da kümes hayvanı tüketiminin en yüksek olduğu ülkelere bakıldığında Çin’in 20 milyon tonla ilk sırada yer aldığı görülüyor. Onu 19 milyon tonla ABD, 12 milyon tonla Brezilya takip ediyor. Bu üç ülke küresel tüketimin yaklaşık yüzde 40’ını temsil ediyor. Bu ülkeleri Rusya, Meksika, Hindistan, Japonya, Endonezya, İran, Güney Afrika, Malezya ve Myanmar takip ediyor. Bu ülkelerin tüketimdeki payı ise yüzde 21 civarında.

2019 yılında kişi başına düşen kanatlı tüketiminde ise en yüksek pay 63 kilogramla Malezya’ya ait. Bu ülkeyi 58 kilogramla ABD ve 57 kilogramla Brezilya takip ediyor. 2009’dan 2019’a kadar önde gelen tüketici ülkeler arasında kişi başına kanatlı tüketimi açısından en dikkat çekici büyüme oranına Myanmar ulaşılırken, diğer küresel liderler için kişi başına düşen kümes hayvanı tüketimi daha mütevazı bir büyüme gösterdi.

İHRACAT VE İTHALAT
IndexBox raporuna göre; 2019 yılında küresel ölçekte kanatlı sevkiyatında yüzde 2,2 artış yaşandı ve 17 milyon tona ulaştı. Endüstrideki toplam ticaret hacmi 2009’dan 2019’a kadar olan dönemde yıllık ortalama yüzde 3,3 oranında arttı. Değer açısından kanatlı hayvan ihracatı 2019’da 27,3 milyar dolara yükseldi. İncelenen dönem boyunca, küresel ihracat 2014’te 28,5 milyar dolarla maksimuma ulaştı; ancak 2015’ten 2019’a ihracat daha düşük bir rakamda kaldı.

FAO’nun 2019 yılına dair verileri ise 15,7 milyon tonluk bir kanatlı eti ihracatına işaret ediyor. Bu ihracatın değer olarak karşılığı ise 25,7 milyar dolar. Aynı dönemde canlı hayvan olarak 1.9 milyar baş kanatlı hayvan ihracatı gerçekleştirildi. Bu ticaretin değer olarak karşılığı ise 3.1 milyar dolar.

IndexBox raporuna göre; Brezilya, 2019 yılında 4 milyon tonla küresel kanatlı ihracatında ilk sırada yer alıyor ve toplam ihracatın yaklaşık yüzde 24’ünü gerçekleştiriyor. Onu 3,6 milyon tonla ABD takip ediyor. ABD’nin toplam ihracat içerisindeki payı yüzde 22 civarında. Brezilya ve ABD’yi 1,5 milyon tonla Hollanda ve 1,5 milyon ton Polonya izliyor. Bu iki ülkenin toplam ihracattaki payı ise yüzde 18 civarında. Diğer ülkelerin ihracat miktarları ise şöyle: Belçika 509 bin ton, Türkiye 493 bin ton, Almanya 473 bin ton, Fransa 398 bin ton, Ukrayna 361 bin ton, Birleşik Krallık 359 bin ton, Hong Kong 328 bin ton ve Tayland 295 bin ton.

Yumurta ihracatı ise 2019 yılında FAO verilerine göre 2,3 milyon ton olarak gerçekleşti. Yumurta ihracatının değer olarak karşılığı ise 3,5 milyar dolar.

PAZAR HACMİ VE BÜYÜME BEKLENTİLERİ
Reportlinker’in Ocak ayında yayınladığı “Poultry Global Market Report 2021: COVID 19 Impact and Recovery to 2030” başlıklı raporuna göre; 2020’de pazar değeri 310,7 milyar dolar olan kanatlı sektörünün 2021’de 322,55 milyar dolara çıkması ve yüzde 3,8 yıllık bileşik büyüme (CAGR) göstermesi bekleniyor. Pazarın 2025 yılında ise yüzde 7’lik yıllık bileşik büyüme oranıyla 422,97 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

2021 yılındaki büyümede, COVID-19 etkisinden kurtulan ve operasyonlarını yeniden düzenleyen şirketlerden kaynaklı olacağı ifade ediliyor. Covid-19 pandemisi sosyal mesafe, uzaktan çalışma, operasyonel zorluklar ve durdurulan ticari faaliyetler gibi kısıtlamalar nedeniyle sektörün zorlu bir süreçten geçmesine neden olmuştu.

Kaynaklar:
1. Global number of chickens 1990-2019, Published by M. Shahbandeh, Feb 5, 2021; https://www.statista.com/
2. Global broiler meat production 2020, by selected country; Published by M. Shahbandeh, May 7, 2020; https://www.statista.com/
3. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FA), MEAT MARKET REVIEW, Emerging trends and outlook, December 2020
4. Global Poultry Production to Reach 137M tonnes in 2020, Mainly Driven by Growth in China, the EU, and the UK, July 2020, Written by IndexBox, https://www.globaltrademag.com (IndexBox AI Platform, “World – Poultry – Market Analysis, Forecast, Size, Trends and Insights”)
5. Reportlinker, Poultry Global Market Report 2021: COVID 19 Impact and Recovery to 2030, January 2021
6. Alltech Global Feed Survey 2021, https://one.alltech.com/2021-global-feed-survey/