Küresel Karma Yem Endüstrisi ve Trendler

“BM Gıda ve Tarım Örgütü FAO, gıda üretiminin 2050 yılına kadar en az yüzde 60 arttırılması gerektiğini açıklıyor. Birçok ülke zaten bu gerçeklikle gelecek planları yapıyor ve üretimi arttırmanın yanı sıra özellikle sürdürülebilirlik kısmıyla yakından ilgileniyor. Dünyanın artan bu gıda ihtiyacının karşılanmasında kuşkusuz hayvansal gıdaların rolü çok büyük olacak. Bu alanda sürdürülebilirlik ise büyük oranda yem endüstrisinin gelişimiyle desteklenecek.”

Küresel Karma Yem Endüstrisi ve TrendlerDerya Yıldız
Hayvansal bazlı gıdalar, dünya çapında milyonlarca insanın en temel besin maddeleri arasında yer alıyor. Dolayısıyla bu değerli protein kaynakları, gıda endüstrisinin de en önemli bileşenlerinden biri. Araştırmalar et, süt ve balık dahil dünya çapında hayvansal protein talebinde artışın devam ettiğini gösteriyor.

BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), dünyanın 2050’ya kadar gıda üretimini yüzde 60’dan daha fazla arttırmak zorunda kalacağını tahmin ediyor. Dolayısıyla hayvansal bazlı protein üretiminin de bununla birlikte artması bekleniyor. FAO’ya göre 2020 ila 2050 yılları arasındaki dönemde bu artış yılda yaklaşık yüzde 1,7 olarak gerçekleşecek. Aynı dönemde et üretiminin yaklaşık yüzde 70, su ürünlerinin yüzde 90, süt ürünlerinin ise yüzde 55 oranında artış göstermesi bekleniyor. Bu artış tahminlerini destekleyen Uluslararası Yem Endüstrisi Federasyonu (IFIF), 2050’ye kadar kümes hayvanları, domuz ve sığır etlerinde üretim artışının 2 kat, süt ürünleri ve balık üretiminde ise artışın 3 kat olarak gerçekleşmesini öngörüyor.

Hayvansal proteinlere yönelik giderek artan bu talep, karma yem sektörünün son derece önemli rolünün de artacağını gösteriyor. Zira yem endüstrisi, hayvancılıkta sürdürülebilir bir büyüme sağlayabilmenin en önemli yapı taşıdır. Hayvansal protein üretimindeki her artış, sürdürülebilir bir hayvansal üretim için yem üretiminde de önemli oranda bir artış yakalamayı zorunlu hale getiriyor.

KARMA YEM ÜRETİMİ VE BÜYÜME
IFIF’in tahminlerine göre dünya karma yem üretimi yılda 1 milyar tonu aştı. Ancak bu, profesyonel yem endüstrisinde üretilen miktarı temsil ediyor. Bunun yanı sıra doğrudan çiftliklerde karıştırılıp üretilen yem miktarının da 300 milyon tonu bulduğu belirtiliyor.

Alltech tarafından hazırlanan 2021 Küresel Yem Araştırması (Global Feed Survey) ise çok daha güncel veriler sunuyor. Bu araştırmaya göre; 2019 yılında tüm dünyada gerçekleştirilen karma yem üretim miktarı 1,176 milyar tondu. Bu miktar, 2020 yılında yüzde 1 artışla 1,187 milyar tona ulaştı.

2019 yılında; Afrika domuz vebası (ASF) ve küresel yem üretiminde ilk sırada yer alan Asya-Pasifik’te yaşanan domuz yemi üretimindeki düşüş, dünyadaki toplam yem üretiminin 2018 yılına kıyasla bir miktar gerilemesine neden olmuştu. Ancak 2020’de üretim çok düşük düzeyde de olsa yeniden artış eğilimine girdi.

DÜNYA YEM ÜRETİMİNDE BÖLGELERİN VE ÜLKELERİN PAYI
Çin, ABD, Brezilya, Hindistan, Meksika, İspanya, Rusya, Japonya, Almanya ve Arjantin; küresel karma yem üretiminde ilk sıralarda yer alan 10 ülke olarak karşımıza çıkıyor. Bu ülkelerin gerçekleştirdiği üretim miktarının toplamı, küresel yem üretiminin yüzde 63’ünü temsil ediyor.

Bölgesel bazda Asya-Pasifik, 2019 yılında Afrika domuz vebası ve domuz yemi üretimindeki büyük düşüş nedeniyle toplam yem üretiminde yüzde 5,5 oranında gerileme yaşamıştı. Ancak 2020’de yeniden büyüme trendini yakaladı ve yüzde 2’lik artışla 433,9 milyon ton üretim gerçekleştirerek küresel ölçekte ilk sırada yer almaya devam etti. Dünyanın ve bölgenin en büyük yem üreticisi konumunda olan Çin, 2019 yılında üretimde önemli kayıplar yaşamış ve ikinci sıraya düşmüştü. Ancak 2020 yılında yem üretimini yüzde 5 artışla 240 milyon tona çıkararak yeniden liderlik koltuğuna oturdu. Çin’in üretiminde etlik piliç yemleri 90,6 milyon tonla ilk sırada yer alıyor. Bunu, 79,9 milyon tonla domuz yemleri, 34,1 milyon tonla yumurta yemi ve 22,2 milyon tonla su ürünleri yemleri takip ediyor. Bölgedeki ikinci önemli üretici olan Hindistan ise diğer ülkelerin aksine üretimde yüzde 5’lik gerileme yaşadı. 2019 yılında 41,4 milyon ton üretim gerçekleştiren Hindistan, 2020 yılında 39,3 milyon tonda kaldı. Hindistan’ın yem üretiminde en büyük pay 13,5 milyon tonla etlik piliç yemlerine ait. Bunu 12,4 milyon tonla yumurta yemi, 10,9 milyon tonla süt yemleri takip ediyor. Bölgenin üçüncü, dünyanın ise en büyük sekizinci üreticisi konumunda olan Japonya’da ise üretim hemen hemen bir önceki yılla aynı düzeyde kaldı. Ülkede yumurta yemi üretimi 6,4 milyon ton, domuz yemi üretimi 5,7 milyon ton, etlik piliç yemi üretimi 3,7 milyon ton olarak gerçekleşti.

Küresel yem üretiminde ikinci sırada yer alan Avrupa, 2020 yılında, bir önceki yıla kıyasla üretimde yüzde 1’lik düşüş yaşadı. Avrupa’da 34,8 milyon ton üretimle İspanya, 31,3 milyon ton üretimle Rusya ve 24,9 milyon ton üretimle Almanya ilk üç ülke olarak öne çıkıyor. İspanya’da domuz yemi, 17,2 milyon tonluk üretim miktarıyla tüm yem grupları arasında ilk sırada yer alıyor. Diğer yem gruplarında ise üretim 2 ila 4 milyon ton arasında seyrediyor. Domuz yemi, Rusya’da da üretimi yapılan birincil yem grubu. Ülkede, 11,8 milyon tonluk domuz yemi üretimini, 10,8 milyon tonla etlik piliç yemleri takip ediyor. Bölgedeki diğer önemli ülke olan Almanya’da ise 9,4 milyon tonluk domuz yemi üretimini, 5,2 milyon tonla süt yemleri ve 4,1 milyon tonla etlik piliç yemleri takip ediyor.

Kuzey Amerika, küresel karma yem üretiminde üçüncü sırada yer alıyor ve 2020’de bir önceki yıla kıyasla yüzde 1’lik büyüme kaydetti. Bölgedeki lider üretici konumunda olan ABD, 2019 yılında Çin’deki gerilemenin etkisiyle küresel üretimde ilk sıraya yerleşmişti. Ancak 2020’de 215,9 milyon tonluk üretimle yeniden ikinci sıraya geriledi. Ülkede, 62,9 milyon ton civarında etlik sığır yemi, 47,8 milyon ton civarında etlik piliç yemi ve 45,8 milyon ton civarına domuz yemi üretimi yapılmaktadır.

Latin Amerika, bölgesel bazda bir önceki yıla kıyasla 2020’de yüzde 4’lük büyüme kaydetti ve 176,5 milyon ton yem üretimi gerçekleştirdi. Bölgenin en büyük, dünyanın en büyük üçüncü yem üreticisi olan Brezilya, 2020 yılında yem üretimde (ilk 10 arasında) en büyük artışı sağlayan ülke oldu. Karma yem üretiminde yüzde 10 artış yakalayan Brezilya, 2019 yılında 70,4 milyon ton olan üretimini, 2020 yılında 77,6 milyon tona çıkardı. Ülkede etlik piliç yemi üretimi 34,4 milyon ton, domuz yemi üretimi ise 18,6 milyon ton olarak gerçekleşti. Latin Amerika’da yem üretiminde Brezilya’yı Meksika ve Arjantin takip ediyor. Meksika yem üretiminde yüzde 4 artış sağlarken, Arjantin yüzde 7 ile Brezilya’dan sonra en büyük artışı gerçekleştiren ikinci ülke oldu. Bu üç ülke, bölgesel yem üretiminin yüzde 78’ini gerçekleştiriyor.

Afrika ise; 2019’daki yüzde 7,5’lik artışın aksine 2020’de yüzde 2’lik gerileme yaşadı. Güney Afrika, Mısır, Nijerya, Fas ve Cezayir, Afrika’nın en büyük beş üreticisi olarak bölgesel yem üretiminin yüzde 78’lik kısmını gerçekleştirdiler. Etlik piliç yemi, yumurta yemi ve süt yemi, bölgede üretimi gerçekleştirilen toplam yem üretiminin neredeyse yarısını oluşturuyor.

Orta Doğu, hayvan yemi üretiminde, diğer bölgelere kıyasla bir hayli geride kalıyor. Bölgede, 2019 yılında 25,3 milyon ton yem üretimi gerçekleştirilirken, 2020 yılında bu oran yüzde 2 düşüşle 24,8 milyon tona geriledi. İran ve Suudi Arabistan, sırasıyla 9,4 ve 7,2 milyon tonluk üretimleriyle bölgenin en önemli üreticileri olarak öne çıkıyor.

ÜRETİMDE TÜRLERİN PAYI
Küresel yem üretiminden türlerin aldığı paya bakıldığında kanatlı grubunun ilk sırada yer aldığı görülüyor. Kanatlı grubunda; 2019’da 332,5 milyon ton olarak gerçekleşen etlik piliç yemi üretimi, 2020 yılında yüzde 1’lik artışla 334,5 milyon tona ulaştı. Etlik piliç yemlerinin küresel yem üretiminden aldığı pay ise yüzde 28,2. Bu üretimin 143,6’lık kısmını Asya-Pasifik bölgesi gerçekleştiriyor. Onu, 62 milyon tonla Latin Amerika, 54,8 milyon tonla Avrupa takip ediyor. Yumurta yemlerinin üretimi ise son 2 yıldır 160 milyon ton civarında seyrediyor. Bu grupta da yine en büyük üretim bölgesi 77,9 milyon tonla Asya-Pasifik.

Yem üretiminde ikinci sırayı yüzde 24,1 payla domuz yemleri alıyor. 2020’de küresel ölçekte 286,3 milyon ton olan domuz yemi üretiminde, Asya-Pasifik bölgesi 120,6 milyon tonluk üretim miktarıyla yine öne çıkıyor. Domuz yemlerinde Asya-Pasifik bölgesini 72,9 milyon tonla Avrupa, 53,9 milyon tonla Kuzey Amerika takip ediyor.

2020’de küresel yem üretiminden diğer türlerin aldıkları paylar ise şöyle;
– süt yemi 128,8 milyon tonluk üretim miktarıyla yüzde 10,8,
– besi yemi 116,1 milyon tonluk üretim miktarıyla yüzde 9,8,
– su ürünleri yemi 49,3 milyon tonluk üretim miktarıyla yüzde 4,1 ve
– evcil hayvan yemi 29,3 milyon tonluk üretim miktarıyla yüzde 2,5.

2019-2020 verileri kıyaslandığında, üretimde en yüksek artışın evcil hayvan yemlerinde (yüzde 8) ve su ürünleri yemlerinde (yüzde 3) yaşandığı dikkat çekiyor.

KARMA YEM ÜRETEN FABRİKALAR
Dünya genelinde karma yem üreten fabrika sayısı, 2020 yılında yüzde 3 azaldı. Tahminlere göre 2019 yılında 29 bin 345 olan dünyadaki toplam yem fabrikası sayısı, 2020 yılında 28 bin 414’e düştü.

Yem üretiminde olduğu gibi fabrika sayısında da Asya-Pasifik bölgesi öne çıkıyor. Bölge genelinde 7 bin 80 yem fabrikası bulunduğu tahmin ediliyor. Bunların 3 bin tanesi Çin’de, bin 698 tanesi Hindistan’da bulunuyor. Bu da bölgedeki fabrika sayısının yüzde 66’sı demek.

Avrupa, 6 bin 948 yem fabrikasına ev sahipliği yapıyor. Bunların 2 bin 14’ü İspanya’da, 721’i Türkiye’de, 417’si İtalya’da bulunuyor. Bölgenin en önemli yem üreticilerinden olan Almanya’da ise 293 yem fabrikası bulunuyor.

Kuzey Amerika, fabrika sayısı açısından dünyada üçüncü sırada. Bölgede 6 bin 737 yem fabrikası bulunuyor ve bunların 6 bin 232’si ABD’de yer alıyor.

Bölgesel bazda Kuzey Amerika’yı 4 bin 425 fabrika ile Latin Amerika, 2 bin 238 fabrika ile Afrika, 792 fabrika ile Orta Doğu takip ediyor. Latin Amerika’da ülkesel bazda fabrika sayılarında Brezilya, bin 625 fabrika ile ilk sırada yer alıyor. Onu 880 fabrika ile Arjantin, 581 fabrika ile Meksika takip ediyor. Afrika’da yem fabrikalarının önemli bir bölümü Nijerya (792 fabrika), Cezayir (435 fabrika), Tunus (356 fabrika), Kenya (203 fabrika) ve Mısır’da (100 fabrika) bulunuyor. Orta Doğu’da ise fabrikaların yüzde 82’den fazlası İran’da (652 fabrika) yer alıyor.

TİCARİ DEĞER AÇISINDAN YEM ENDÜSTRİSİ VE GELECEK ÖNGÖRÜLERİ
IFIF’e göre küresel ticari yem üretiminin yıllık cirosu 2018’de 400 milyar doları aştı. Bu ticari değerin üretim ve satış kanadında, 130’dan fazla ülkenin payı bulunuyor. Technavio tarafından hazırlanan hayvan yemi pazar araştırmasına göre de 2020 ile 2024 arasında pazarın küresel büyüklüğü toplamda 92 milyar doların üzerinde bir büyüme potansiyeline sahip. Bu dönemde sektördeki bileşik yıllık büyüme oranının yüzde 4 olması bekleniyor. Özellikle Asya-Pasifik ülkeleri (APAC), endüstrideki en önemli anahtar pazar olarak öne çıkmaya devam ediyor. Önümüzdeki yıllarda küresel hayvan yemi pazarının büyümesine en önemli katkının da yine bu bölgeden sağlanması bekleniyor. Araştırmalara göre; 2020-2024 döneminde, pazardaki büyümenin yüzde 40’ının bu bölgeden kaynaklı olacağı, Asya-Pasifik bölgesindeki büyümenin diğer bölgelere kıyasla çok daha hızlı olacağı öngörülüyor. Bölgedeki en önemli pazar ise Çin.

Türler bazında ise Technavio pazar araştırmasına göre yumurta ve kanatlı etine yönelik artan talep, bu alandaki yem üretimine de talebi arttıracak. Ancak yine de kanatlı grubundaki pazar büyümesi, domuz, ruminant ve su ürünleri grubundaki büyümeye kıyasla daha yavaş gerçekleşecek. 2020’deki büyüme oranları dikkate alındığında, özellikle su ürünleri yemlerinde de önümüzdeki dönemlerde daha hızlı bir büyüme yaşanması muhtemel.

Dip Not: Bu raporda ele alınan veriler, konuyla ilgili araştırmalar yapan kurum ve kuruluşların elde ettiği verilerden oluşmakta ve yaklaşık tahminleri ifade etmektedir.

Kaynaklar:
• Alltech Global Feed Survey 2021, https://one.alltech.com/2021-global-feed-survey/
• Animal Feed Market by Product and Geography – Forecast and Analysis 2020-2024, Technavio, https://www.technavio.com/report/animal-feed-market-industry-analysis
• International Feed Industry Federation (IFIF), https://ifif.org/
• Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), http://www.fao.org/