Probiyotiklerin hayvan yemlerinde kullanımı ve pazar dinamikleri

Son 10 yılda probiyotiklerin kanatlı, ruminant gibi çiftlik hayvanlarının yemlerinde, su ürünleri yemlerinde ve evcil hayvan yemlerinde kullanımı önemli oranda artmıştır. Bir pazar araştırmasına göre yem probiyotiklerinin toplam satış hacmi 2018 yılında 1,19 milyon ton iken, 2019 yılında 1,26 milyon tona ulaşmıştır. Bu kullanımın önümüzdeki yıllarda hayvan sağlığını korumak, büyümeyi desteklemek, bağışıklığı ve üretkenliği arttırmak, hayvansal ürün kalitesini yükseltmek gibi nedenlerle daha da artacağı ve 2027’de 2 milyon tonu geçeceği tahmin edilmektedir.

Derya Yıldız
Hayvansal protein tüketimindeki talep artışı, büyüme destekleyicisi olarak antibiyotik kullanımına getirilen sınırlamalar gibi etkenler, hayvan yetiştiricilerini üretim performansı, sağlık ve kalite merkezli yeni besleme arayışlarına yönlendiriyor. Probiyotikler, bu ortamda alternatif bir yem takviyesi olarak değer kazanıyor. Özellikle son 10 yılda probiyotiklerin sağlık ve performans gerekçeleriyle hayvan yeminde takviye olarak kullanımı önemli oranda atış gösterdi.

Transparency Market Research’in araştırmasına göre; probiyotik takviyeleri kuşkusuz hayvan büyümesi ve bağırsak sağlığı için faydalıdır. Bununla birlikte, tüketiciler hala hayvan büyümesiyle ilgili çeşitli yan etkilerle savaşmaktadır. Bununla birlikte, moleküler biyoloji ve gen dizilimi alanındaki teknolojik gelişmeler, araştırmacıların ve bilim adamlarının, daha uyarlanabilir ve belirli hayvanlara özgü yeni hayvan yemi probiyotik formülleri geliştirmelerine olanak tanıyor. Yeniçağ teknolojisinin gelişimi, hayvan yemi probiyotik pazarını yeniden şekillendiriyor ve önümüzdeki yıllar için daha iyi fırsatlar sunuyor.

HAYVAN YEMLERİNDE KULLANILAN PROBİYOTİKLER
Probiyotikler, tüketildiğinde veya vücuda alındığında sağlık açısından fayda sağlayan canlı mikroorganizmalar olarak tanımlanır. İnsan beslenmesinde yoğurt ve diğer fermente gıdalarda doğal olarak bulunur.

Hayvan beslenmesinde kullanılan probiyotikler genellikle ticari olarak üretilmekte, sıvı ve katı formda piyasaya sunulmaktadır. Probiyotikler kendi içerisinde bakteri, maya ve mantar olarak sınıflandırılmaktadır. Hayvan yemlerinde en yaygın olarak kullanılan probiyotik bakteriler arasında Lactobacillus, Bacillus, Streptococcus, Pediococcus, Enterococcus, Bifidobacterium ve Propionibacterium bulunur. Bunlar gibi ticari olarak temin edilebilen probiyotiklerin çoğunun, maksimum etki için birden fazla tür içerdiği; bazılarının ayrıca mantar ve maya da içerdiği belirtilmektedir.

HAYVAN YEMİ PROBİYOTİKLERİ PAZARI
Son 10 yılda probiyotiklerin kanatlı ve ruminant gibi çiftlik hayvanlarının yemlerinde, su ürünleri yemlerinde ve evcil hayvan yemlerinde kullanımı önemli oranda artmıştır. Örneğin, Transparency Market Research’in araştırmasına göre bu pazarın kaydedilen toplam satış hacmi 2018 yılında 1,19 milyon ton iken, 2019 yılında 1,26 milyon tona ulaşmıştır. Bu kullanımın önümüzdeki yıllarda hayvan sağlığını korumak, büyümeyi desteklemek, bağışıklığı ve üretkenliği arttırmak, hayvansal ürün kalitesini yükseltmek gibi nedenlerle daha da artacağı ve 2027’de 2 milyon tonu geçeceği tahmin edilmektedir.

MarketsandMarkets’in hayvan yemi probiyotikleriyle ilgili pazar raporuna göre; hayvan yemlerinde kullanılan probiyotiklerin pazar değeri 2019 yılında 4,6 milyar dolar civarındaydı. Bu pazarın, 2025 yılına kadar yıllık bazda yüzde 7,4 büyüme göstererek toplamda 7 milyar dolarlık bir değere ulaşması bekleniyor. Bir başka araştırma kuruluşu olan Fortune Business Insights ise 2018 yılında 3,56 milyar dolar değerinde olan pazarın, 2026 yılına kadar yıllık bazda yüzde 7,3’lük büyüme göstererek 6,24 milyar dolara ulaşacağını tahmin ediyor.

Probiyotiklerle ilgili hazırlanan pazar raporları; beklenen büyümede kanatlı grubuna yönelik probiyotiklerin en büyük paya sahip olacağına işaret ediyor. Bölgesel bazda en büyük büyümenin (Çin ve Hindistan gibi yoğun nüfusa sahip ülkelerde kanatlı ürünlerine yönelik talebin artması nedeniyle) Asya Pasifik’te gerçekleşmesi öngörülüyor. Orta Doğu’da da Asya Pasifik bölgesindekine benzer nedenlerle önemli bir talep artışı bekleniyor. Kuzey Amerika’da ise evcil hayvan nüfusunun artışının, özellikle bu gruba yönelik probiyotik talebinin artışına öncülük edeceği tahmin ediliyor.

Hayvan yemi takviyesi olarak kullanılan probiyotikler genellikle kuru ve sıvı formda sunulmaktadır. Özellikle kuru formun, düşük depolama maliyetleri, nakliye kolaylığı ve daha uzun raf ömrü gibi avantajlarından dolayı önümüzdeki yıllarda daha çok tercih edileceği düşünülüyor. Ayrıca mikrobiyal cinsine göre de; lactobacillus bazlı bakteriyel hayvan yemi probiyotiklerinin, önümüzdeki 5-10 yıl içerisinde bakteriyel olmayan probiyotikleri geride bırakacağı öngörülüyor.

“Son 10 yılda probiyotiklerin kanatlı ve ruminant gibi çiftlik hayvanlarının yemlerinde, su ürünleri yemlerinde ve evcil hayvan yemlerinde kullanımı önemli oranda artmıştır. Bu pazarın kaydedilen toplam satış hacmi 2018 yılında 1,19 milyon ton iken, 2019 yılında 1,26 milyon tona ulaşmıştır. Bu kullanımın önümüzdeki yıllarda hayvan sağlığını korumak, büyümeyi desteklemek, bağışıklığı ve üretkenliği arttırmak, hayvansal ürün kalitesini yükseltmek gibi nedenlerle daha da artacağı ve 2027’de 2 milyon tonu geçeceği tahmin edilmektedir.”

PROBİYOTİKLERİN KABUL GÖRMÜŞ FAYDALARI
Probiyotiklerin hayvan sağlığı ve refahı açısından sağladığı genel faydalar endüstri temsilcileri tarafından sıkça dile getirilmekte, bu faydalar hayvancılıkla uğraşan çiftçiler arasında da yaygın bir şekilde kabul görmektedir.

Probiyotik bakteri suşlarının, bağırsakları patojenik bakterilere karşı koruyarak gastrointestinal sistemde mikrobiyal floranın (sağlıklı iyi bakteri seviyelerinin) korunmasına yardımcı olduğu kabul görmüş bir faydadır. Bu sayede zararlı bakterilerin yok edilmesine, liflerin etkili bir şekilde sindirilmesine ve besinlerin emiliminin artırılmasına yardımcı olurlar ve hayvan performansının arttırılmasına, yumurta, süt ve et gibi hayvansal ürünlerin kalitesine katkı sunarlar. Probiyotiklerin, bağışıklık sistemlerini geliştirerek patojenlere karşı direncin artmasına ve ayrıca irritabl bağırsak sendromu, inflamatuar bağırsak hastalığı, enfeksiyöz ishal ve antibiyotiğe bağlı ishal tedavisine de yardımcı oldukları da belirtilmektedir. Ek olarak probiyotiklerin salmonellayı azaltabileceği de değerlendirilmektedir.

Ancak probiyotiklerin de diğer tüm katkılarda ve takviyelerde olduğu gibi makul miktarlarda kullanılması tavsiye edilmektedir. Dozajlarda yapılabilecek hatalar, sindirim bozukluklarına neden olabilmektedir.

Probiyotiklerle ilgili yayınlanan çeşitli raporlar; probiyotiklerin hayvanlarda hem bağırsak florasını düzenlemek hem de bağışıklığı artırmak, stres seviyesini azaltmak, hayvansal ürün kalitesini arttırmak gibi amaçlarla önümüzdeki yıllarda daha fazla kullanılacağına işaret etmektedir.

TİCARİ AMAÇLI PROBİYOTİK SEKTÖRÜ
Hayvan yemi için katkılar ve bileşenler geliştiren pek çok büyük şirket, hayvanlara özel ihtiyaç ve talepler için hayvan yemi probiyotikleri çatısı altında yeni ve yenilikçi ürünler sunmak için araştırma ve geliştirme yeteneklerini güçlendiriyor; bu ar-ge çalışmaları sonucunda geliştirdikleri yeni probiyotik ürünlerini endüstriyle buluşturmaya devam ediyor. Özellikle moleküler biyoloji ve gen dizilimi sürecinde yaşanan teknolojik gelişmelerin, probiyotik bazlı hayvan yemi ürünlerinin geliştirilmesinde önemli bir yere sahip olduğu belirtiliyor.

Dünya genelinde farklı hayvan türleri için yem probiyotikleri üreten çok sayıda firma bulunuyor. Adisseo (Fransa), Alltech (ABD), Chr. Hansen (Danimarka), Evonik Industries (Almanya), Kerry Group (İrlanda), Koninklijke DSM (Royal DSM – Hollanda), Lallemand (Kanada), IFF (International Flavors & Fragrances – DuPont – ABD), Calpis Co. (Japonya), Land O’Lakes (ABD), Phileo by Lesaffre (Fransa), Novozymes (Danimarka), Orffa (Hollanda), Mitsui & Co. (Japonya), Novus International (ABD), Provita Eurotech (Kuzey İrlanda), Bactana Animal Health (ABD) ve Unique Biotech (Hindistan) gibi firmalar ağırlıkla kanatlı, ruminant gibi çiftlik hayvanlarına yönelik yem probiyotikleri geliştiren önemli firmalar arasında yer alıyor. Bu firmaların bir kısmında su ürünleri ve evcil hayvan grubuna yönelik probiyotikler de bulunuyor elbette. Ancak Microbial LLC (ABD) ve Pure Cultures (ABD) gibi firmalar evcil hayvan yemi probiyotiklerinde daha fazla öne çıkarken, Biomin Holding (Avusturya) ve Schouw & Co. (BioMar – Danimarka) gibi firmalar su ürünlerine yönelik yem probiyotikleri açısından dikkat çekiyor.

Onlarca farklı firmanın geliştirdiği probiyotik çözümleri değerlendirilirken unutulmaması gereken yegane konu, hangi hayvanda hangi amaçla probiyotik kullanmak istediğinizdir.

Kaynaklar:
1. Probiotic Use Growing in Animal Feed and Nutrition, Vinit Patil – Grand View Research, Nutritional Outlook, June 27, 2018 (https://www.nutritionaloutlook.com/view/probiotic-use-growing-animal-feed-and-nutrition)
2. Probiotics in Animal Feed Market – Global Forecast to 2025, MarketsandMarkets, April 2019, (https://www.marketsandmarkets.com/Market-Reports/probiotics-animal-feed-market-85832335.html)
3. Animal Feed Probiotics Market, Transparency Market Research (TMR), 2019-10-11, (https://www.transparencymarketresearch.com/animal-feed-probiotics-market.html)
4. The role of probiotics, prebiotics and synbiotics in animal nutrition, Paulina Markowiak & Katarzyna Śliżewska, BMC – Gut Pathogens, 06 June 2018, (https://gutpathogens.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13099-018-0250-0#Sec2)
5. Efficiency of Probiotics in Farm Animals, By Etleva Delia, Myqerem Tafaj and Klaus Männer, IntechOpen, October 3rd 2012, (https://www.intechopen.com/books/probiotic-in-animals/efficiency-of-probiotics-in-farm-animals)
6. FAO Animal Production and Health – Probiotics In Animal Nutrition (Production, Impact and Regulation), Food And Agriculture Organization of The United Nations, Rome, 2016 (http://www.fao.org/3/i5933e/i5933e.pdf)