Yem Ham Maddeleri:
BUĞDAY ve 2021 BEKLENTİLERİ

Uluslararası Tahıl Konseyi IGC, Mayıs ayında yayınladığı son raporunda 2018/19 sezonunda 732 milyon ton olan dünya buğday üretiminin, 2019/20 sezonunda 762 milyon ton olarak gerçekleştiğini tahmin ediyor. Haziran ayında kapanacak olan 2020/21 sezonunda da artış beklentisinin devam ettiği görülüyor. IGC, güney yarım kürede tamamlanacak hasatla birlikte 2020/21 sezonunda dünya buğday üretiminin yaklaşık 12 milyon tonluk artışla 774 milyon tona ulaşacağını öngörüyor. Ancak bu artışın yem sektörü gibi buğdayı ham madde olarak kullanacak sektörlerin fiyatlarla ilgili olumlu beklentilerini karşılamayacağı düşünülüyor.

Bahadır Büyükkılıç
Buğday, insan beslenmesinde kullanılan, enerji ve protein ihtiyacının yaklaşık yüzde 20’sini sağlayan başlıca tahıl ürünüdür. Bu değerli tahıl ürünü aynı zamanda çiftlik hayvanları için de mükemmel bir enerji kaynağıdır. Ancak dünyadaki buğday üretiminin sadece belirli bir kısmı hayvan yeminde değerlendirir.

İnsan tüketimine uygun olmayan düşük kaliteli, hasarlı buğdaylar; yem için özel olarak yetiştirilen buğdaylar ve gıda üretimi için işlenen buğdaylardan kalan atıklar, hayvan yeminin başlıca ham maddeleri arasında yer almaktadır. Tahminlere göre dünyadaki toplam buğday üretimin yaklaşık yüzde 20’sine yakını hayvan yemlerinde değerlendirilmektedir. Bu oranın, sanayileşmiş ülkelerde yüzde 40’lar gibi daha yüksek oranlara ulaştığı da belirtilmektedir. Ayrıca yem için kullanılan ana tahılların üretim miktarı ve piyasadaki fiyat durumu da buğdayın yemlik kullanımına etki etmektedir.

GÜNCEL ÜRETİM VERİLERİ VE 2021/22 PROJEKSİYONU
Geçmiş yıllara ait üretim verimleri, son sezonla ilgili tahminler ve gelecek sezon öngörüleri, dünya buğday üretimde bir miktar artış yaşanacağına, ancak bu artışın buğdayı ham madde olarak kullanacak sektörlerin fiyatlarla ilgili olumlu beklentilerini karşılayacak seviyelerde olmayacağı düşünülüyor.

Uluslararası Tahıl Konseyi IGC, Mayıs ayında yayınladığı son raporunda 2018/19 sezonunda 732 milyon ton olan dünya buğday üretiminin, 2019/20 sezonunda 762 milyon ton (30 milyon tonluk artış) olarak gerçekleştiğini tahmin ediyor. Haziran ayında kapanacak olan 2020/21 sezonunda da artış beklentisinin devam ettiği görülüyor. IGC, güney yarım kürede tamamlanacak hasatla birlikte 2020/21 sezonunda dünya buğday üretiminin yaklaşık 12 milyon tonluk artışla 774 milyon tona ulaşacağını öngörüyor.

Mart ayından bu yana 2021/22 sezonuna dönük projeksiyonlar da oluşmaya başladı. Pek çok bölgede etkili olan kuraklığa rağmen 2021/22 sezonunda da dünya buğday üretimindeki artışın devam etmesi bekleniyor. IGC’nin 27 Mayıs tarihli projeksiyonu, üretimin 16 milyon tonluk artışla 790 milyon tona ulaşması yönünde.

Aynı şekilde Amerikan Tarım Bakanlığı Dış Tarım Servisi USDA’nın Mayıs ayı raporu da, buğday üretimindeki artış beklentisini destekler nitelikte. 2019/20 sezonu için 764 milyon tonluk tahminde bulunan USDA, 2020/21 sezonu için de 776 milyon tonluk öngörüde bulunuyor. USDA tarafından açıklanan her iki miktar da IGC’nin tahminlerinden sadece 2 milyon ton daha fazla. USDA 2021/22 projeksiyonunda ise 788 milyon tonla IGC’den 2 milyon ton daha düşük bir öngörüde bulunuyor. Her iki kurumun raporları arasındaki çok minimal fark bir yana bırakıldığında, atış beklentisinin ve artış miktarlarının ortak olduğu görünüyor.

Dünya buğday üretiminde, 2019/20 sezonunda ilk sırada 133,5 milyon tonla Çin bulunuyor. Çin’in 2020/21 sezonda 134,2 milyon ton üretim gerçekleştirdiği tahmin ediliyor. Bu miktarın 2021/22 sezonunda da 136 milyon ton seviyelerine ulaşacağı öngörülüyor.

Çin’i 2019/20 sezonunda 138,7 milyon tonla Avrupa Birliği (AB) takip ediyor. AB’de üretimin 2020/21 sezonunda 125,9 milyon tona kadar gerilediği tahmin ediliyor. 2021/22 sezonunda ise üretimin yeniden artacağı 134 milyon tona kadar çıkacağı öngörülüyor.

Hindistan, 103,6 milyon tonla dünyadaki üçüncü büyük buğday üreticisi konumunda. Ülkede üretimin içinde bulunduğumuz sezonda 107,8 milyon ton olarak gerçekleştiği tahmin ediliyor. Hindistan’la ilgili 2021/22 projeksiyonu ise 108 milyon ton civarında.

2020/21 sezonu sıralamasında Hindistan’ı 85,3 milyon tonla Rusya, 49,6 milyon tonla ABD, 35,1 milyon tonla Kanada, 33 milyon tonla Avustralya, 25,4 milyon tonla Ukrayna ve 25,2 milyon tonla Pakistan takip ediyor. Bu ülkelerle ilgili 2021/22 projeksiyonunda; Rusya, Kanada ve Avustralya’da düşüş, diğer ülkelerde ise (1 ile 4 milyon ton arasında değişen) kısmi üretim artışları öngörülüyor.

ÜRETİMİN TÜKETİMİ KARŞILAMA ORANI
IGC verilerine göre 2018/19 sezonunda 740 milyon ton olan dünya buğday tüketimi, 2019/20 sezonunda 744 milyon tona ulaştı. 2018/19 sezonunda üretim, tüketim miktarını karşılayacak seviyede değilken, 2019/20 sezonunda yaşanan rekor üretim artışı sayesinde bu durum tersine döndü. Ancak üretim ile tüketim arasındaki fark çok sınırlarda seyretmeye devam ediyor. 2020/21 sezonunda 766 milyon ton olarak tahmin edilen tüketim miktarı ile üretim arasındaki fark 8 milyon ton iken, tüketimin 787 milyon ton olarak öngörüldüğü 2021/22 projeksiyonunda, bu farkın 3 milyon tona kadar düşeceği görünüyor.

Ülkesel bazda dünyadaki buğday tüketimine bakıldığında Çin, AB, Hindistan, Rusya, ABD ve Pakistan gibi ülkelerin, üretimde olduğu gibi tüketimde de en üst sıralarda yer aldığı görülüyor. USDA tahminlerine göre; 2020/21 sezonunda Çin 150 milyon ton, AB 104 milyon ton, Hindistan 103 milyon ton, Rusya 41 milyon ton, ABD 30 milyon ton, Pakistan ise 26 milyon ton civarlarında buğday tüketimi gerçekleştirdi. Söz konusu ülkelerin 2021/22 sezonunda da benzer oranlarda tüketim yapacağı öngörülüyor.

Dünya buğday tüketiminde, üretim listesinin ilk sıralarında yer almayan ama en çok buğday tüketen ilk 10 ülke arasında Mısır ve İran yer alıyor. Mısır’ın 2021/22 sezonunda yaklaşık 21 milyon ton, İran’ın ise yaklaşık 18 milyon ton buğday tüketeceği öngörülüyor.

DÜNYA BUĞDAY TİCARETİNDE ÖNE ÇIKANLAR
IGC raporuna göre; 2018/19 sezonunda 168 milyon ton olan dünya buğday ticareti, 2019/20 sezonunda 184 milyon tona ulaştı. IGC, ticaretin 2020/21 sezonunda 191 milyon tona ulaştığını tahmin ediyor. 2021/22 projeksiyonunda ise dünya ticaretine konu olan buğday miktarının, 3 milyon tonluk gerileme ile 188 milyon tona düşeceği öngörülüyor.

USDA’nın Mayıs raporu ise ticaret noktasında IGC raporundan biraz daha farklı bir tablo çiziyor. USDA verilerine göre; 2018/19 sezonunda 178 milyon ton civarında olan dünya buğday ticareti, 2019/20 sezonunda yaklaşık 195 milyon ton, 2020/21 sezonunda da yaklaşık 197 milyon ton olarak gerçekleşti. USDA, 2021/22 projeksiyonunda ise dünya ticaretine konu olacak buğday miktarının 203 milyon ton civarında olacağını öngörüyor.

Uluslararası buğday ticaretinde öne çıkan ülkeler sıralaması da önceki yıllara göre çok değişmedi. İhracatta Rusya, AB, ABD, Kanada, Avustralya, Ukrayna, Arjantin ve Kazakistan başı çekiyor. 2020/21 sezonunda 39,5 milyon ton ihracat gerçekleştirdiği tahmin edilen Rusya’nın önümüzdeki sezonda yine 40 milyon ton civarında bir ihracat gerçekleştirmesi bekleniyor. Aynı dönemde AB’nin 33 milyon ton, ABD’nin 25 milyon ton, Kanada’nın 23,5 milyon ton, Avustralya’nın 21 milyon ton, Ukrayna’nın 20 milyon ton, Arjantin’in ise 13 milyon ton buğday ihracatı gerçekleştireceği öngörülüyor.

İthalat kanadında ise Mısır, Endonezya, Çin, Türkiye, Cezayir, Bangladeş ve Brezilya gibi ülkelerin öne çıktığı görülüyor. Bu ülkelerin 2021/22 sezonunda gerçekleştirdikleri ithalat miktarı ise şöyle: Mısır 13 milyon ton, Endonezya 10 milyon ton, Çin 10,5 milyon ton, Türkiye 9 milyon ton, Cezayir 6,5 milyon ton, Bangladeş 6,5 milyon ton ve Brezilya 6,6 milyon ton. Bu ülkelerin önümüzdeki sezonda da benzer miktarlarda ithalata imza atmaları bekleniyor.

DÜNYADA BUĞDAY FİYATLARININ SEYRİ
Genel olarak, buğdayda küresel ihraç fiyatları, kuzey yarımküre genelinde hava durumuyla ilgili endişeler ve mısır fiyatlarındaki güçlü yükseliş trendlerinin ardından geçen ay (Mart) boyunca keskin bir şekilde yükselmişti.
USDA raporuna göre;
– Kanada fiyatları, Prairies’in ana buğday bölgesinde kurak koşullarla birlikte 48$/ton yükseldi ve gelecek yıl için verim endişelerini artırdı.
– ABD fiyatları, kuru hava ve bazı bölgelerde kötüleşen mahsul koşulları nedeniyle 56$/ton arttı.
– AB fiyatları, güçlü ihracat talebi ve mevsimsel olmayan düşük sıcaklıklara ilişkin endişeler nedeniyle 43$/ton yükseldi.
– Avustralya fiyatları, güçlü ihracatla birlikte 35$/ton yükseldi.
– Devam eden durgun sevkiyatlara rağmen, buğday piyasasındaki genel güç, Arjantin tekliflerini 27$/ton yükseltti.
– Bol tedarikle bile, Rusya fiyatları 34$/ton yükseldi, ancak yaklaşmakta olan mahsulün büyük olması beklendiği için büyük tedarikçiler arasında en rekabetçi olmaya devam ediyor.

Sonuç olarak; buğdayda mevcut tablolar ve gelecek beklentileri, üretim miktarlarının tüketimi karşılayacak seviyede olduğuna işaret ediyor. Bu durum fiyatların önümüzdeki süreçte biraz da olsa daha yatay bir seyir göstermesine neden olabilir. Ancak üretim ve tüketim miktarları arasında çok minimal farkların olması nedeniyle, mevsim koşullarındaki ani dengesizlikler ve olası kuraklık ihtimali dengenin tersine dönmesine yol açabilir. Bu ve benzeri nedenlerle piyasada, buğday fiyatlarının düşüş göstereceğine dair bir beklenti şuan için yok.

Kaynaklar:
• International Grains Council (IGC), Grain Market Report, 27/05/2021, https://www.igc.int/
• United States Department of Agriculture Foreign Agricultural Service (USDA), Grain: World Markets and Trade Report, May 12, 2021, https://www.fas.usda.gov/
• Animal feed resources information system, Feedipedia, https://www.feedipedia.org/
• Global Wheat Demand: Feeding the World by Milling and Feeding, Stefan Vogel -Global Strategist – Grains & Oilseeds May 2017, Rabobank, https://research.rabobank.com/