“Pek çok değişken pelet kalitesini etkiler. Yem bileşenleri ve formülasyon kaynaklı parametreler ile proses ve teknoloji ile ilgili faktörler arasında ayrım yapmalıyız. Teknoloji, bir yem değirmencisinin gerektiği kadar sert pelet üretme ve enerji maliyetlerini mümkün olan en düşük seviyede tutarken yüksek ve sabit bir verim sağlama hedefiyle doğrudan bağlantılı olduğu için hayati bir role sahiptir.”
Hayvan yemi endüstrisinde karma yem, ağırlıklı olarak pelet ve granül formlarında kullanılmaktadır. Pelet yemin, taşıma kolaylığı ve tüketen hayvanın performansına olumlu etkileri nedeniyle son yıllarda daha çok tercih edildiği görülmektedir. Bu olumlu etkilerin büyük ölçüde peletin fiziksel kalitesiyle ilgili olduğu düşünülmektedir. Pelet kalitesi, yem formülasyonu ve pelet üretmek için uygulanan teknoloji ile doğrudan ilişkilidir.
Bühler Group’un Yem Değirmenciliği ve Premiks Pazar Segmenti Başkanı Stefan Hoh’a pelet yem hakkında birçok soru sorduk. Grubun merkezi Changzhou, Çin’de bulunan küresel hayvan yemi işinden sorumlu olan Hoh, kaliteli pelet yem üretimi, pelet ve granül yem üretim teknolojilerindeki en son yenilikler hakkında önemli bilgiler verdi.
PELET YEM Mİ, GRANÜL YEM Mİ?
Sayın Hoh, hayvan beslemede pelet yem mi, granül yem mi, yoksa püre yem mi tercih edilmeli? Yem formu tercihi neye göre yapılmalıdır?
Beslenme açısından, uygun yem formunun seçimi büyük ölçüde hayvan türlerine bağlıdır. Ancak, hayvanların yaşı, büyüme döngüsündeki evreleri ve beslenme yöntemi gibi diğer faktörlerin de dikkate alınması gerekir.
Piliçler için peletlenmiş veya granüle edilmiş yemin, püre yeme kıyasla büyümenin başlangıç aşamasında daha iyi bir performans sağladığı kanıtlanmıştır. Ancak orta ve son besi döneminde ufalanmış yem verilerek piliçlerin performansları artırılır.
Sığır ve süt sığırı yemi için ahır otomasyonu, yem peletlerinin daha fazla kullanılması için bir itici güçtür. İnekler, peletleri diğer yem türlerinden daha hızlı tüketirler. Bu önemlidir, çünkü yemek yemenin süt üretimi üzerinde sınırlayıcı bir etkisi olabilir.
Sonuç olarak, yem formunun hayvanların türüne, fizyolojisine, sindirim sistemine ve yaşına göre ayarlanması gerekmektedir. Gelişmiş işlem kontrol algoritmaları ile birlikte hat içi sensörler, minimum üretim maliyetlerinde sürekli olarak optimize edilmiş bir besin değeri sağlar ve tüm değer zinciri boyunca belirleyici bir rekabet avantajı sağlar.
KALİTELİ PELET YEMİ ÜRETİMİ
Kaliteli pelet yem üretmenin yolları nelerdir?
Pek çok değişken pelet kalitesini etkiler. Yem bileşenleri ve formülasyon kaynaklı parametreler ile proses ve teknoloji ile ilgili faktörler arasında ayrım yapmalıyız.
Bileşenler ve formülasyonlar açısından değerlendirildiğinde, iyi peletlenen ve dayanıklı bir pelet oluşturan yem malzemeleri olduğu gibi, olmayanlar da vardır. Tahıl taneleri çoğu yem formülünün büyük bir bölümünü oluştururken, katı ve sıvı yağların çok daha küçük miktarlarda bulunması pelet kalitesi üzerinde aynı, hatta çok daha büyük bir etkiye sahip olabilir. Yüksek yağlı formülasyonlar için, şartlandırıcıda sıvı olarak yağ eklenmesine kıyasla, ham maddelere yağ bağlanması halinde daha iyi pelet kalitesi beklenebilir. Ayrıca mısır pelet kalitesini bozar ve buğday pelet kalitesini artırır. Ek olarak yüksek oranda selüloz içeren ham lif pelet kalitesini artırırken, yüksek oranda lignin pelet kalitesini düşürür.
Teknolojik açıdan değerlendirildiğinde ise tavlama/şartlandırma süreci son derece önemlidir. Özellikle pres girişindeki püre yemin nem içeriği ve sıcaklığı belirleyici faktörlerdir. Her ikisi de, tavlama işlemi sırasında buharın miktarı ve özelliklerinden büyük ölçüde etkilenir. Temel kural olarak, pelet kalitesi, tavlama sıcaklığı artırılarak geliştirilebilirken, 85 °C’nin üzerindeki sıcaklıklarda pelet kalitesinde çok az iyileşme olur veya hiç iyileşme beklenmez. Kalıp özellikleri ile ilgili olarak, kalıpta kalma süresinin yanı sıra delik uzunluğu ve delik çapı oranı da büyük önem taşımaktadır. Diğer belirleyici faktörler, besleme hızı, peletleme haznesindeki püre yem dağılımı ve ayrıca rulo boşluğudur. Peletleme işleminin tüm kritik parametreleri (motor yükü, verim, sıcaklıklar, aşınma, vb.), örneğin entegre bir proses hattı veya tesis kontrol sistemi ile, sürekli olarak izlenmelidir. Bühler, WinCos ve Mercury ile bu parametreleri izlemek ve kontrol etmek için iki güçlü, geleceğe yönelik araç sağlar ve bulut hizmetleri sayesinde müşterilere daha fazla içgörü sunar.
Kaliteli pelet üretiminde teknolojinin yeri nedir?
Teknoloji, bir yem değirmencisinin gerektiği kadar sert pelet üretme ve enerji maliyetlerini mümkün olan en düşük seviyede tutarken yüksek ve sabit bir verim sağlama hedefiyle doğrudan bağlantılı olduğu için hayati bir role sahiptir. Ayrıca peletleme işlemi, yemin hijyeni açısından çok büyük bir öneme sahiptir. Salmonella gibi patojenik mikroplar, tavlama prosesi sırasında uygun sıcaklık ve kalma süresi ile önemli ölçüde azaltılabilir. Bühler, Hymix Plus ile hijyenik açıdan güvenli bir proses başlangıcı ve yem püresinin %100’ünün istenen hedef sıcaklığa kadar ısıtılmasını sağlayan bir tavlama çözümü sunar. Tamamlayıcı otomasyon çözümleri izlenebilirliği sağlar, çapraz kontaminasyonu önler, vitamin ve enzimlerin azalması gibi peletleme işleminin istenmeyen yan etkilerini azaltmaya yardımcı olur.
Teknoloji, operatörleri en yüksek üretim verimliliğine ve ürün kalitesine ulaşmada desteklemek için çok şey yapabilir ancak temel ve pratik bilgi eksikliğini telafi edemez. Operatörlerin hem teorik hem de pratik açıdan düzgün ve kapsamlı bir şekilde eğitilmesi vazgeçilmez bir unsurdur ve başarının anahtarıdır. Yem endüstrisinde de dijital teknolojiler hızlı bir şekilde ortaya çıktıkça, operatörlerin becerilerinin artırılması da daha önemli hale geliyor. İdeal olarak, insan bilgisi ve teknolojisi el ele gider ve birbirleriyle sinerji oluşturur.
Partikül boyutunun peletleme işlemine etkisi nedir?
Partikül boyutu pelet kalitesi için özellikle pelet sertliği açısından çok önemlidir. İnce parçacıklar bir yapıştırıcı gibi hareket eder ve daha geniş toplam yüzey alanı nedeniyle daha iyi ve daha sıkı bir çerçeve oluşturarak kohezyon kuvvetlerini güçlendirir. Bu nedenle, partikül boyutu küçüldükçe pelet kalitesi iyileşir. Buna karşılık, iri partiküller, daha küçük bir yüzey alanına sahip oldukları için bir pelet kırılma kaynağıdır, bu da yüzeylerinde daha az sıvı ve katı köprülerin oluşabileceği anlamına gelir. Pelet çapına göre partikül büyüklüğü arttıkça enine çatlak riski artar.
SON TEKNOLOJİK GELİŞMELER
Peletleme sürecindeki en son teknolojik gelişmeler nelerdir?
İlk parçacıkların başlangıçta hedef sıcaklığa kadar ısıtılmasını sağlayan Hymix Plus gibi “kayıpsız” proseslerin kullanımı, yem güvenliği gereksinimlerinin artmasından dolayı ortaya çıkmıştır. Pelet değirmeninin kendisi için, otomatik vals aralığı ayarının kullanılmasına ve vals kaymasını izlemek için kullanılan sensörler gibi makine özelliklerinin ve parametrelerinin (kısmi) otomasyonuna yönelik net bir eğilim görebiliriz. Ayrıca, özellikle ham madde maliyetlerinin ciddi şekilde artmasından bu yana, nem, yağ ve ham protein için hat içi sensörler, ham maddelerin en yüksek düzeyde kullanılması ve yem performansının optimize edilmesi açısından çok önemli hale geldi. İlaveten, yalnızca tek bir makineyi veya proses parametresini optimize etmek için değil, aynı zamanda ürün kalitesini her optimizasyon adımında ön plana çıkarmak için bir düşünce değişikliği olduğu görülüyor. Bühler, MoisturePro ile karıştırma, tavlama, vb. gibi tüm kritik proses parametrelerinin akıllı bir şekilde kontrol edilmesi ile soğutucudan sonra hattın pelet neminin sabit olmasını sağlayan bir çözüme sahiptir.
Granül ve püre yem teknolojilerinde de yeni gelişmelerden söz etmek mümkün mü?
Son zamanlarda bu grupta ortaya çıkan bir gelişme, rulmanları sökmek ve aşırı hız istasyonlarını çalıştırmak zorunda kalmadan topların değiştirilebilmesine olanak tanıyan valsli değirmenlerdir. Bu değirmenlerle hem makine çalışma süresi hem de operatör rahatlığı büyük ölçüde iyileştirildi. Ayrıca partikül boyutunun hayvan sağlığı ve performansı ile pozitif ilişkisini anladığımız için partikül boyutunu izlemek için hat içi sensörler ortaya çıktı ve müşterilerden büyük ilgi gördü. Yakında beklediğimiz bir sonraki adım, gerçekte ölçülen ve istenen parçacık boyutu dağılımına dayalı olarak kritik süreçlerin ve ilgili parametrelerin ayarlanmasıdır.
İNSAN FAKTÖRÜ
Şimdiye kadar teknolojik yönlere odaklandık, peki ya insan faktörü?
Teknoloji, operatörleri en yüksek üretim verimliliğine ve ürün kalitesine ulaşmada desteklemek için çok şey yapabilir ancak temel ve pratik bilgi eksikliğini telafi edemez. Operatörlerin hem teorik hem de pratik açıdan düzgün ve kapsamlı bir şekilde eğitilmesi vazgeçilmez bir unsurdur ve başarının anahtarıdır. Yem endüstrisinde de dijital teknolojiler hızlı bir şekilde ortaya çıktıkça, operatörlerin becerilerinin artırılması da daha önemli hale geliyor. İdeal olarak, insan bilgisi ve teknolojisi el ele gider ve birbirleriyle sinerji oluşturur. Bu nedenle, yem üretim endüstrisi için teknoloji lideri olarak Bühler, dünya çapında, İsviçre Yem Teknolojisi Enstitüsü (SFT) veya Asya bölgesi için karşılık gelen AFT gibi birinci sınıf eğitim tesisleri kurmuştur. Yem değirmenciliğinin geleceği ne insan, ne de teknoloji odaklı değildir, yem üreticileri için mümkün olan en iyi deneyimi, verimi ve kârı yaratmak için her iki dünyayı bir araya getirmekle ilgilidir.
