“Pelet kalitesi sadece pelet değirmeninde üretilmez. ‘Zincir en zayıf halkası kadar güçlüdür’ sözü burada da geçerlidir. Her proses adımı, elde edilen pelet kalitesine katkıda bulunur. Öğütmeden sonra partikül boyutu ne kadar ince olursa pelet kalitesi o kadar iyi, pelet değirmeninde kapasite de o kadar yüksek ve enerji tüketimi o kadar düşük olur.”
Günümüzde hayvan yetiştiricileri ve yem üreticileri, sürdürülebilir üretim, gıda güvenliği ve çevresel ayak izi gibi güncel zorluklarla karşı karşıya kalırken, verimlilik ve performans gibi ticari gerçeklerle de uğraşmak zorundadır. Tüm bu gereksinimleri karşılamak son derece zor olsa da doğru seçimler yapmak da önemli bir fark yaratabilir. Örneğin, hayvan beslemede kullanılacak yem formunun veya teknolojisinin seçimi gibi… Doğru yem formunun seçilmesi hayvanların performansı üzerinde önemli bir etkiye sahipken, doğru teknolojinin seçilmesi de işletmenin performansı üzerinde etkili olabilmektedir.
Hayvan yetiştiricileri ve yem üreticileri için son derece önemli olan bu iki konuyu CPM Europe’un Yem ve Yağlı Tohumlar Bölüm Müdürü Arthur vom Hofe ile konuştuk: Pelet/püre yem formu ve yem teknolojileri.
Pelet yem veya püre yem tam olarak nedir? Hangisini seçmek daha iyidir? Bu sorunun herkes için geçerli olan kesin bir cevabı yoktur. Hangisinin seçileceği hayvanın türü, fizyolojisi, yaşı ve beslenme ihtiyaçları gibi birçok faktör tarafından belirlenebilir. Maliyet/performans dengesi bile belirleyici bir faktördür.
Arthur vom Hofe’ye göre, üretim süreçlerindeki çeşitlilik nedeniyle pelet yem üretim maliyetleri, püre yeme göre daha yüksek. Bu nedenle vom Hofe, pelet yemden elde edilen verimin artan maliyeti karşılayıp karşılamadığının dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ve tartıdaki elementlerin ağırlığının piyasa koşullarının etkisiyle zamanla değişebileceğini vurguluyor.
Ayrıca, iklim hedefleri göz önünde bulundurularak, daha az ham madde ve bunları işlemek için daha az enerji kullanmaya yönelik daha sürdürülebilir bir yem endüstrisine yönelik devam eden bir gelişme var. Ve her bir hayvan için soruyu tüm ayrıntılarıyla yanıtlamadan önce daha öğrenecek çok şey var: “En düşük miktarda enerji ve en düşük miktarda ham madde kullanarak en iyi verimi elde etmek için yemi işlemenin en iyi yolu nedir?”
CPM Europe’un Yem ve Yağlı Tohumlar Bölüm Müdürü Arthur vom Hofe ile daha birçok soruya yanıt aradık.
Sayın vom Hofe, pelet yemin avantajları nelerdir? Pelet yemler neden toz/püre yemlere kıyasla daha çok tercih ediliyor?
İlk başlarda insanlar, hayvanları püre yerine pelet ile beslemenin büyük faydalar sağladığını çabucak öğrendiler. Yem ayrımının olmaması, yem israfının azalması, yem alımının artması, yem hijyeninin iyileştirilmesi ve düşük maliyetli içerik maddelerinin kullanılması gibi. Kısacası, gelişmiş bir büyüme oranı ve artan yem verimliliği. Ancak öte yandan peletleme, hayvan yemi üretim tesisinde enerji ve işleme maliyetlerinin artması anlamına gelir. Dolayısıyla her zaman kurulması gereken bir denge vardır: Peletlemenin faydaları artan maliyetleri dengeler mi? Yeterince ilginç olan, tartıdaki öğeler zamanla “ağırlık” olarak değişebilir. Her zaman dinamik olan piyasa koşullarına bağlı olarak sonuç farklı olabilir.
“YEM SEKTÖRÜ UZUN YOL KATETTİ”
Üretim süreci ve kullanılan teknolojiler açısından yem endüstrisinde ne tür gelişmeler yaşandı ve bu yem üretimine nasıl yansıdı?
Yem endüstrisi, yem fabrikasının sadece bir çekiçli değirmenle öğütme yaptığı ve soya ile bazı tahılların karışımını hazırlamak için bir karıştırıcı kullandığı zamandan bu yana uzun bir yol kat etti. Pelet değirmeninin devreye girmesiyle buharla tavlama tanıtıldı ve ayrıca mümkün olan yerlerde daha farklı ham maddeler kullanıldı. Bunun tipik bir sonucu olarak daha düşük maliyetli malzemeler genellikle daha yüksek maliyetli tahılların yerini aldı ve yağlı tohum endüstrisinden gelen artıklar veya uzak ülkelerden gelen egzotik bileşenler yem üretiminde kullanılmaya başladı. Bu (düşük maliyetli) malzemelerin piyasaya sürülmesi, genellikle pelet kalitesi üzerinde olumsuz bir etkiye yol açtı.
KALİTE STANDARDI OLARAK PELET DAYANIKLILIĞI…
Kaliteli pelet nasıl anlaşılır? Bir peletin kalite göstergeleri olarak hangi fiziksel veya duyusal özellikler düşünülebilir?
Peletler arasındaki ince tanelerin miktarı, büyüme hızı ve yem verimi üzerinde çok olumsuz bir etkiye sahiptir. Bu nedenle besleme için pelet tercih edildiğinde, kaliteli yem peletlerinin üretilmesi mutlak bir zorunluluktur.
Fiziksel pelet kalitesini tanımlayabilmek için standartların belirlenmesi gerekir. Geçmişte insanlar sertliği ölçerdi ancak zamanla pelet dayanıklılığı daha iyi bir ölçü olarak görüldü.
Erken dönemde kullanılan bir yöntem, Kansas Eyalet Üniversitesi’nin tamburlama testiydi; ancak pelet kalite standardı arttığı için (yeni) Holmen testi gibi daha agresif bir pnömatik yönteme ihtiyaç oldu. Bu testle 100 g pelet bir hazneye yerleştirilir, bir hava jeti ile yaklaşık 60 ila 120 saniye üflenir ve daha sonra tartılarak pelet dayanıklılığının doğrudan okunması sağlanır. Üfleme işlemi sırasında ince taneler elenir.
Kaliteli pelet üretiminde teknolojinin önemi nedir? Teknoloji, pelet kalitesinde belirleyici bir faktör olabilir mi?
Pelet kalitesi, ürün özellikleri ve bunları işlemek için kullanılan teknoloji ile belirlenir. Kullanılan yem bileşenleri, belki de pelet kalitesi için en belirleyici parametredir; ancak bu bileşenler yem maliyeti açısından daha da büyük oranda belirleyicidir. Bu nedenle yem değirmencisinin, pelet kalitesini optimize etmek için pelet formülasyonlarına değil, prosesine ve kullandığı teknolojiye bakması gerekir.
“BİR ZİNCİR EN ZAYIF HALKASI KADAR GÜÇLÜDÜR”
Kaliteli pelet yem üretmenin yolları nelerdir? Pelet kalitesi ve dayanıklılığı hangi faktörlere bağlıdır?
Peletin kalitesi, sadece pelet değirmeninde üretilmez. “Zincir en zayıf halkası kadar güçlüdür” sözü burada da geçerlidir. Her proses adımı, elde edilen pelet kalitesine katkıda bulunur. Öğütmeden sonra partikül boyutu ne kadar ince olursa pelet kalitesi o kadar iyi, pelet değirmeninde kapasite de o kadar yüksek ve enerji tüketimi o kadar düşük olur.
Malzemeler karıştırıldıktan sonra pelet değirmenine gitmeden önce bir tavlama sürecinden geçmektedir. Genellikle buhar ve bazen diğer sıvıların eklendiği tavlama işlemi, pelet değirmeni performansı için en belirleyici parametrelerden biridir. Nem, sıcaklık, zaman ve hatta bazen basınç tavlama işleminde rol oynar. Pelet değirmeninde silindirler, malzemeyi peletin şekillendiği kalıp deliklerinden iter. Mantıksal olarak, kullanılan peletleme tekniklerinin yanı sıra kalıbın ve silindirlerin tasarımı pelet kalitesi üzerinde önemli bir etkiye sahiptir; ancak pelet uygun şekilde soğutulmaz ve nakledilmezse, tekrar potansiyel büyük pelet sınıfını kaybedebilir. Peletlerin elenmesi ve depolanması bile peletin nihai kalitesine katkıda bulunur.
Pelet yem üretim teknolojilerindeki son trendler nelerdir? Pelet yem teknolojilerinde gelecekte ne gibi yenilikler/gelişmeler yaşayabiliriz?
En iyi yem verimliliğini elde etmek için sürekli çaba sarf eden endüstri, yem üretimini optimize etmede birçok gelişme yaşadı. Önemli olan, sonunda hayvanın (sağlık durumunun) hangi üretim teknolojisinin gerekli olduğunu göstereceğini anlamaktır. Örneğin, öğütme işlemine bakarsanız, 10-20 yıl önce ana slogan olabildiğince ince öğütmekti. Daha önce de belirtildiği gibi, bu işlem pelet kalitesini arttırır ve peletleme maliyetlerini düşürür. Ancak bu süreçte partikül boyutunun hayvan performansı üzerinde çok büyük bir etkisi olduğunu ve boyutun farklı hayvanlarda farklı etkiler gösterdiğini öğrendik. Bu nedenle, müşterilerimizin öğütme işleminde partikül boyutu üzerinde daha fazla kontrole sahip olmak istediklerini, bununla birlikte farklı boyutlara sahip partiküllerle bile iyi bir pelet istediklerini görüyoruz.
Bir yem üretim tesisi için bir teknoloji seçerken en önemli şey, “herkese uyan tek bir çözüm” olmadığını anlamaktır. Bir tür yem için mükemmel olan bir teknoloji, başka bir yem türü için felaket olabilir ve elde edilen tüm faydaları geri alabilir. Bu nedenle, ayrıntılı bir değerlendirme yapmak ve hangi ürünlerin üretildiğini, kaç hat gerektiğini ve her bir hat için hangi teknolojinin en uygun olduğunu belirlemek kesinlikle önemlidir. Genel olarak, esneklik ve alan, değirmenin tasarımı sırasında tasarruf ettiğinize en çok pişman olduğunuz faktörlerdir.
Daha çevre dostu bir yem endüstrisi, enerji açısından en verimli peletleme sürecini elde etmek için özel çaba gösterilmesi anlamına gelir. Bunun için optimize edilmiş bir tavlama süreci olmazsa olmaz bir gerekliliktir. En yeni nesil tavlama makineleri hızlı çalışmaya başlar, buharı en iyi şekilde emer ve hijyeniktir.
Peletleme prosesi, pelet değirmeni tarafından verilen enerji miktarını kontrol edebilen araçların piyasaya sürüldüğünü gördü. Uzaktan vals ayarı, vals hızı ölçümü, özel disk ve vals konfigürasyonları, pelet değirmeni operatörüne, en düşük enerji kullanımıyla optimum pelet kalitesi üreten, güvenilir ve esnek bir peletleme prosesine sahip olma fırsatı veriyor.
“AKILLI PELETLEME” KONTROL FELSEFESİ
Şu anda tanıtılmakta olan en son gelişme, yapay zeka veri teknolojisinin yalnızca en düşük işletme maliyetleriyle optimum proses koşullarını sağlamak için değil, aynı zamanda makine durumunun izlenmesi nedeniyle en güvenilir prosesi elde etmek için kullanıldığı “akıllı peletleme” kontrol felsefesidir.
Sık ürün değişimlerinde karşılaşılan zorluk, yüksek kapasiteye ihtiyaç duyan bir yem tesisinin bunu sınırlı miktarda peletleme hattıyla üretmek zorunda kaldığı nokta tesis verimliliğini korumaktır. Daha büyük diskler, çok çeşitli özelliklere sahip yüksek enerji verimli pelet değirmenleri, buna çözüm getirebilir.
CPM’nin pelet yem fabrikaları için sunduğu teknolojiler ve özellikler nelerdir? Teknolojileriniz yem üreticilerine ne gibi avantajlar vaat ediyor?
İnovasyon, CPM organizasyonundaki en önemli anahtar unsurlardan biri olarak görülmektedir. Hatta sürekli olarak pazara yeni gelişmeler getirmeye odaklanan özel bir departmanımız bile var. Bu nedenle yem endüstrisinde tanıtılan ve yukarıda açıklanan teknolojik gelişmelerde CPM öncü rol oynamaktadır.
CPM Roskamp valsli değirmeni, CPM Champion büyük çaplı hız kontrollü çekiçli değirmen ile kombine etmek, yem değirmencisinin temel olarak istenen her partikül boyutunu üretebileceği bir öğütme prosesi sağlar. Aynı yüksek kapasiteli öğütme hattında, minimum ince taneli bir kaba püre yemden çok ince bir öğütmeye kadar… Ve malzeme, çekiçli değirmene gitmeden önce valsli değirmen tarafından önceden kırıldığından, enerji ve aşınma maliyetlerinde de önemli tasarruflar sağlanır.
CPM’in yeni teknoloji tavlama makineleri ile tavlamada yüksek doluluk oranına ulaşılır. Özel kanat şekli ve konfigürasyonu, daha iyi bir karıştırma ve buhar emilimi sağlayarak, pelet değirmeninde daha düşük enerji tüketimi ve daha iyi pelet kalitesi sağlar. “Hot-start” teknolojisi sayesinde peletleme hattını dakikalar içinde tam kapasite ile çalıştırmak da mümkündür.
CPM Hygieniser, hijyenik yem üretiminde lider üründür. Ürünü, ayarlanan sıcaklıkta ayarlanabilir bir tutma süresi için ilk giren ilk çıkar garantisinde tutar. Bu, CPM Hygienic sistemi tarafından işlenen tüm malzemelerin (ilk kilo bile) gerekli sıcaklığa ve tutma süresine ulaştığı anlamına gelir. Bu, en zorlu damızlık uygulamaları için bile istenen salmonella azaltımını sağlar.
Hem CPM Hygieniser hem de NT Conditioners, çapraz kontaminasyonu en aza indirmek için ürün değişimlerinde makinede minimum seviyede ürün kalacak şekilde tasarlanmıştır.
Birbirinden farklı CPM pelet değirmenleri, piyasada bulunan en enerji verimli ve güvenilir makinelerdir. CPM Lineator uzaktan vals ayarı ile çalıştırılabilirler. Burada, mekanik enerji girdisini değiştirmek ve pelet kalitesini kontrol etmek için diskler ve valsler arasındaki mesafe ayarlanabilir. CPM Roll hız ölçüm sistemi ile “vals kayması” ölçülebilir. Bu, sadece pelet değirmeninde şokları önlendiği için daha yüksek çalışma süresi sağlamakla kalmaz, aynı zamanda çelikten çeliğe teması önlendiği için disk ve vals aşınma maliyetlerini düşürme fırsatı verir. Bu şekilde bir disk, ton başına daha düşük enerji tüketimiyle, daha yüksek kapasiteye ulaşan sağlıklı yüzey ile daha uzun süre üretim yapacaktır. Bu da yine “sürdürülebilir yeşil endüstri” zihniyetine uymaktadır.
CPM “akıllı peletleme sistemi” ile makine, operatör, lokal kontroller ve CPM proses mühendisliği arasında bir bağlantı kurulur. Bu, pelet üretimini optimize etmek ve optimum performansı garanti etmek için ek çevrimiçi destek fırsatları sağlar.
“BİLİNMEYENE” HAZIRLANIN
Pelet yem üretim tesisi için teknoloji seçerken hangi kriterler dikkate alınmalıdır? Verimli bir tesis inşa etmenin püf noktaları nelerdir?
Bir yem üretim tesisi için bir teknoloji seçerken en önemli şey, “herkese uyan tek bir çözüm” olmadığını anlamaktır. Bir tür yem için mükemmel olan bir teknoloji, başka bir yem türü için felaket olabilir ve elde edilen tüm faydaları geri alabilir. Bu nedenle, ayrıntılı bir değerlendirme yapmak ve hangi ürünlerin üretildiğini, kaç hat gerektiğini ve her bir hat için hangi teknolojinin en uygun olduğunu belirlemek kesinlikle önemlidir.
Genel olarak, esneklik ve alan, değirmenin tasarımı sırasında tasarruf ettiğinize en çok pişman olduğunuz faktörlerdir. Endüstri her zaman hareket halindedir ve gereksinimler değişecektir. Bu nedenle, kendinizi “bilinmeyene” hazırlamak çok önemlidir. Ürün taşımacılığını en aza indirmek ve gelişmiş tesis lojistiği her zaman verimli yem tesisi performansının anahtarıdır.
Son olarak neler eklemek istersiniz?
Yem sektörü kendini geliştirmeye devam edecek ve yeni yenilikler getirilecek. Devam eden bilimsel araştırmalar, yeni anlayışlar getirecektir. Yeni ham maddeler protein zincirine giden yolu bulacak ve mevcut üretim teknolojilerinde uyarlamalar gerektirecektir. CPM, müşterilerimizin karşılaştığı zorlukları yeni teknoloji çözümlerine dönüştürmede ve bunları piyasaya sunmada güçlü ve aktif bir rol oynamaya devam edecektir.
